19.08.2019, 01:27

Sahte içki sorunu

                                                                                                                       

Son yıllarda alkole gelen zamlar ve ek vergiler sebebiyle sahte içki üretimi ve tüketimi artmıştır. Bununla beraber sahte içki kaynaklı zehirlenmelerin ve ölümlerin de arttığı görülmüştür. Peki sahte içki neden öldürüyor ya da ağır zehirlenmelere sebep oluyor?

Alkollü içkilerde bulunan alkol türü etil alkoldür(etanol). Ancak sahte rakı gibi içkilerde yüksek oranda zehirleyici bir madde olan metil alkol(metanol) bulunmaktadır. Metil alkol temelde odunun damıtılmasıyla elde edilen bir maddedir. Sanayide ve denizcilikte kullanılmakla beraber parlatıcılarda, cilalarda, cam suyunda ve antifrizde bulunmaktadır.  Sahte içkiler dememe rağmen asıl bu yazıda odaklanacağımız sahte rakı olacaktır. Nedenlerine az sonra değineceğiz.

İçki üretiminde temel olarak iki yöntem vardır: fermantasyon ve damıtma(destinasyon). Bira ve şarap gibi düşük alkolle ürünler fermantasyonla temel olarak üretilmektedir ve bu içkilerin üretimi sırasında oluşan çok az miktarda metil alkol içmeye tehdit edecek bir durum oluşturmaz. Buna karşılık rakı, votka ve viski gibi yüksek alkollü içkilerin üretiminde fermantasyon ve damıtma kullanılmaktadır. Damıtma yöntemiyle yüksek alkollü içkilerin elde edilmesi mümkün kılınmaktadır ancak bu işlem sırasında etil alkol oluşacağı gibi metil alkol de yan ürün olarak oluşmaktadır. Yine de bu durumda toksik dozlarda metil alkol oluşumu söz konusu değildir ve metil alkolün buharlaşma noktası daha düşük olduğu için kaliteli bir damıtma sisteminde buhar olarak uzaklaştırılabilir. Buradan da anlaşılabileceği gibi sahte rakı zehirlenmeleri kötü bir damıtma işleminden çok halkın sağlığıyla bile bile oynayan sahtekarların ek olarak ucuz diye endüstriyel metil alkol eklemesiyle oluşmaktadır!

Kanuni olarak içkilerde çok çok az bir dozda metil alkol bulunması izin verilmektedir yukarıda bahsettiğimiz üretim işlemlerinden ötürü.

Şimdi işin tıbbi boyutundan bahsetmek istiyorum. Metil alkolü zehirli yapan aslında vücudumuzda metabolize olmasıdır. Metil alkol ilk önce alkol dehidrogenaz enzimiyle formaldehite dönüşmektedir ve formaldehit de aldehit dehidrogenaz enzimiyle formik aside dönüşmektedir. Bu bahsettiğim iki molekül aşırı toksik maddelerdir. Ancak zehirlenme sürecinde metil alkolün formaldehite yavaş dönüşmesinden ötürü sessiz bir klinik dönem gözükmektedir. Yani metil alkol zehirlenmesinin belirtileri geç ortaya çıkabilir (ortalama 24 saat). Bu durumda maalesef tedaviyi zorlaştırmakla ve sekel(hasar) bırakma ihtimalini arttırmaktadır. Metil alkol zehirlenmesinde hedef organ gözdeki retinadır ve kalıcı veya geçici körlük ihtimaline karşın metil alkol zehirlenmelerinde göz konsültasyonu istenmektedir. İkinci olarak metil alkolün metabolize olması sonucu ortaya çıkan maddeler asidik yapıdadır ve başka bir tehlikeli durum olan metabolik asidoza( Kan asit baz düzeyinin asit yönüne doğru bozulmasıdır ve ciddi durumlarda yaşamla bağdaşmaz) sebep olmaktadır! Görme bozukluğu ve metabolik asidoz tedavi edilmezse ölüme sebep olmaktadır. Metil alkol zehirlenmesinden ölenlerin büyük çoğunda ölmeden önce körlük gerçekleştiği birçok çalışmada rapor edilmiştir. Ayrıca metil alkol zehirlenmelerinde mide, pankreas, karaciğer gibi organlar ağır etkilenebilmekte ve merkezi sinir sistemine de etki ederek havale, nöbet ve komaya da sebebiyet verebilmektedir. Hipotansiyon ve düşük nabız da dolaşım sistemi üzerindeki etkilerindendir. Bu paragrafta bahsedildiği gibi metil alkolün vücudumuzda yavaş metabolize olması ölümcül etkilerinin fark edilmesini güçleştirmekte ve kalıcı sekellere neden olabilmektedir.

Peki içtiğimiz alkolün metil mi etil alkol mü olduğunu nasıl ayırt edebiliriz?

Aslında birçok yöntem mevcuttur. Yine de hiçbiri kesin yüzde yüz güvenli değildir. En doğrusu içilen yerin güvenilir olmasıdır ama bu bile dediğim gibi kesin değil. Burada aslında yapılması gereken iş devlete ve mekan sahiplerine düşmektedir. Ama nedense devlet gerekli denetimlerini nedense bir takım vakalar haberlerde yer bulduktan sonra yapıyor. Mekan sahipleriyse mağduru oynuyor ama asıl mağdur olan o içkiyi içip hastanede körlük ve ölümlü mücadele eden kişidir! Bu yüzden ötürü kaçak içki toplumsal bir sorundur ve en kısa sürede gereken önlemler alınmalıdır. Bu önlemler vergilerin arttırılması, saat sınırı getirilmesi ve alkol karşıtı fetvalar verilmesi şeklinde kesinlikle olamaz. Devletin sosyal devlet anlayışına uygun bir şekilde bütünleyici önlemler alması, vergileri anlamlı seviyelere indirmesi ve denetimlerini sıklaştırması gerekmektedir.

Not: Metil alkolü metabolize eden alkol dehidrogenaz enzimi ayrıca etil alkolü de metabolize eden enzimdir ve enzimin etil alkole ilgisi(afinite) daha yüksektir. Bundan ötürü metil alkol zehirlenmelerinde damar içi etil alkol verilmekte ve metil alkolün metabolize olmadan vücuttan atılması hedeflenmektedir. Başka tedavi seçenekleri de elbette mümkündür. Son olarak etil alkolün de yüksek dozlarda ölümcül olabileceğini hatırlatmak isterim.

TIP Fakültesi Öğrencisi /Özgür Değirmenci

Yorumlar (0)
12°
parçalı bulutlu

escort istanbul

istanbul escort